Eğlence kültüründeki duolar ve yarattıkları ikilemler aslında hiç de yabancı değil. Zaten eğlence kültürü tek başına kalmayı pek sevmez. Dikkat edince fark edersiniz; hikayeler, karakterler, hatta espriler bile çoğu zaman ikili çalışır.
Karakterlerden biri konuşur, diğeri bozar; biri aklı temsil ederken diğeri sezgiyle hareket eder. Bu durum bir rastlantıdan çok, alışıldık bir işleyiştir. Hayatın kendisi zaten böyle ilerlerken, kültür de bu çelişkiyi yan yana koyarak taşımayı tercih eder.
Bu ikili mantığın izini sürmek için çok uzağa gitmeye gerek yok ama bazen coğrafyalar arası bir bakış işleri daha görünür kılar. Haiti sözlü anlatı geleneğinin merkezindeki Ti Malis ve Bouki ile Osmanlı’dan bugüne uzanan gölge oyununun karakterleri Karagöz ve Hacivat ilk bakışta birbirinden oldukça uzak görünebilir. Oysa bu duoların işlevi neredeyse aynıdır: Hayatın çözülmeyen, adaletsiz ve dengesiz taraflarını sahneye taşır, onları düzeltmeden ama katlanılır hale getirirler.
Bu karakterler bize net cevaplar sunmaz. Kim haklı, kim haksız sorusu genelde havada asılı kalır. Ti Malis zekasıyla Bouki’yi alt ederken ahlaki bir üstünlük kurmaz; Karagöz, Hacivat’ın süslü dilini dağıtırken yeni bir düzen önermez. Ama tam da bu yüzden işe yararlar. Çünkü mesele çözmek değil, devam edebilmektir. Mizah burada bir kaçış değil, bir dayanak olur.
Bugünün eğlence kültürü de hala bu mantıkla çalışıyor. Dizilerde, reklamlarda, sosyal medyada karşımıza çıkan ikililer bu eski yapının güncel versiyonları gibi. Biri düzeni temsil ederken diğeri onu aksatır; biri “doğru”yu söylerken diğeri yanlış anlaşılır. İzleyici de bu iki uç arasında gidip gelerek kendine gri noktada bir yer bulur. Belki biraz birine, biraz ötekine yakın hisseder. O gidip gelme hali, bu tip kurgusal karakterlerle bağ kurmanın ta kendisidir.
Bu yüzden bu tür çift karakterlerin temel fikri hiçbir zaman tamamen eskimez. Çünkü aslında hayat da hiçbir zaman netleşmez. Kültür, büyük çözümler üretmek yerine küçük alanlar açar. Bunlar birlikte gülünecek, birlikte katlanılacak alanlardır. İkili karakterler de tam olarak bunu irdelerler. Sorunları çözmezler ama taşırlar. Bazen de veyahut belki de en gerçekçi çözüm budur.
